Η αναιμία αποτελεί μία από τις συχνότερες αιματολογικές διαταραχές και ορίζεται ως η κατάσταση κατά την οποία το αίμα δεν περιέχει επαρκή αριθμό ερυθρών αιμοσφαιρίων ή όταν αυτά δεν περιέχουν αρκετή αιμοσφαιρίνη — την ουσία που μεταφέρει το οξυγόνο στους ιστούς του σώματος. Αν και πολλές φορές η αναιμία είναι ήπια και περνά απαρατήρητη, μπορεί να αποτελεί το πρώτο σημάδι μίας υποκείμενης νόσου που απαιτεί αντιμετώπιση.

Τα συμπτώματα της αναιμίας ποικίλλουν ανάλογα με τη βαρύτητα και την αιτία της. Πιο συχνά οι ασθενείς αναφέρουν κόπωση, αδυναμία, ωχρότητα, ταχυκαρδία, δύσπνοια κατά την προσπάθεια, ζάλη ή αίσθημα λιποθυμίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συνυπάρχουν κεφαλαλγίες, ψυχρότητα των άκρων ή εύθραυστα νύχια. Επειδή τα συμπτώματα αυτά είναι μη ειδικά, συχνά αποδίδονται σε καθημερινή κόπωση ή άγχος, καθυστερώντας τη διάγνωση. Ωστόσο η ορθή αξιολόγηση της αναιμίας στη γενική εξέταση αίματος είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς επιτρέπει την έγκαιρη αντιμετώπιση τόσο της ίδιας όσο και πιθανών υποκείμενων αιτίων που την προκαλούν.

Οι αιτίες της αναιμίας μπορεί να είναι διατροφικές (π.χ. έλλειψη σιδήρου, βιταμίνης Β12 κ.ά.), χρόνιες παθήσεις ή αιματολογικά νοσήματα, όπως το μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο (ΜΔΣ). Το ΜΔΣ είναι μία νόσος του μυελού των οστών, όπου η παραγωγή των κυττάρων του αίματος είναι ανεπαρκής ή μη φυσιολογική με συχνότερη εκδήλωση την εμφάνιση αναιμίας ή/και άλλων κυτταροπενιών (χαμηλά λευκά ή αιμοπετάλια). Απαραίτητη ωστόσο είναι η πλήρης διερεύνηση κάθε ασθενούς με αναιμία που συχνά απαιτεί συνεργασία πολλών ειδικοτήτων (π.χ. γαστρεντερολόγου, ακτινολόγου, νεφρολόγου κ.ά.). Όταν υπάρχει υποψία δυσλειτουργίας ή παθολογίας του μυελού των οστών, η εξέταση εκλογής είναι η οστεομυελική βιοψία, μία ελάχιστα επεμβατική εξέταση ρουτίνας που επιτρέπει την ακριβή εκτίμηση της μορφολογίας και της λειτουργίας του μυελού των οστών.

Συγκεκριμένα σε αιματολογικά νοσήματα όπως το μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο, η διάγνωση και η ταξινόμηση των διαφόρων υποτύπων της νόσου τίθεται από την εξέταση του μυελού των οστών σε συνδυασμό με σύγχρονες μεθόδους κυτταρογενετικής και μοριακής ανάλυσης. Αυτές επιτρέπουν τόσο τη διάγνωση, όσο και την εκτίμηση της πρόγνωσης, της συμπεριφοράς και της ανταπόκρισης του νοσήματος στη θεραπεία, ενώ αποκαλύπτουν χαρακτηριστικά που επιτρέπουν την εξατομικευμένη αντιμετώπιση του ασθενούς με κατάλληλες θεραπείες.

Χάρη στην πρόοδο της ιατρικής επιστήμης και των σύγχρονων διαγνωστικών μεθόδων, η αναιμία και οι αιματολογικές παθήσεις που την προκαλούν μπορούν πλέον να διαγνωσθούν νωρίτερα και να αντιμετωπιστούν με ακρίβεια και αποτελεσματικότητα. Θεμελιώδη σημασία κατέχουν ο τακτικός προληπτικός έλεγχος και η έγκαιρη παραπομπή στον ειδικό για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής αλλά και της έκβασης των ασθενών.

Δρ. Νικόλαος Τσαχάκης Mueck, MD, PhD

Ιατρός Αιματολόγος
Διδάκτωρ Παν/μιου Duisburg–Essen
Πιστοποίηση EBMT, ESMO, DAG–HSZT
Επιστημονικός Συνεργάτης
Creta InterClinic & ΜΗΤΕΡΑ ΚΡΗΤΗΣ Creta InterClinic
Ηράκλειο Κρήτης